ΙΖΗΜΑΤΑ
Στεφανία Ορφανίδου, Georges Salameh
Επιμέλεια: Ιόλη Τζανετάκη
Μονή Αγίου Φραγκίσκου (πρώην Αρχαιολογικό Μουσείο), Χάληδων 28, Χανιά
22 Οκτωβρίου – 7 Νοεμβρίου 2026
Διοργάνωση: Περιφέρεια Κρήτης
Υποστήριξη: Δήμος Χανίων, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χανίων
Αιγίδα: Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ)
Συνεργασία: Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων
Παραγωγή: Chora Atelier, MeMSéA
 

Η έκθεση ΙΖΗΜΑΤΑ παρουσιάζεται στη Μονή του Αγίου Φραγκίσκου, στην παλιά πόλη των Χανίων, φέρνοντας για πρώτη φορά σε διάλογο δύο μακροχρόνια έργα σε εξέλιξη: το CACHE της Στεφανίας Ορφανίδου και το LET US STOP AND WEEP του Georges Salameh.
Τα δύο έργα συναντώνται μέσα από τη διερεύνηση της μνήμης, της λήθης και του αρχείου, εστιάζοντας σε προσωπικές και συλλογικές ιστορίες που συνδέονται με τη Μεσόγειο — έναν τόπο υποδοχής, συνάντησης, μετακίνησης και βύθισης των ιχνών τριών ηπείρων, αλλά και αμέτρητων ιστοριών και πολιτισμικών στρωμάτων. Φωτογραφίες, έγγραφα, αντικείμενα, κείμενα και οπτικοακουστικό υλικό λειτουργούν ως ίχνη μιας μνήμης που έχει αποσπαστεί, χαθεί ή παραμείνει αθέατη, αλλά δύναται να ανασυρθεί και να αποκτήσει νέα σημασία στο παρόν. Μέσα από διαφορετικές καλλιτεχνικές διαδρομές, η Ορφανίδου και ο Salameh επανεξετάζουν αυτά τα θραύσματα, δημιουργώντας νέες συνδέσεις ανάμεσα στο προσωπικό και το συλλογικό, το παρελθόν και το παρόν.
Το CACHE αποτελείται από φωτογραφίες, βίντεο και ηχητικά έργα, μέσα από τα οποία η Ορφανίδου διερευνά τη συγκρότηση της μνήμης ανάμεσα στο πραγματικό και το φαντασιακό. Οι φωτογραφίες, τραβηγμένες σε διαφορετικά σημεία της Ελλάδας και της Μεσογείου, εστιάζουν σε μικρόκοσμους της φύσης χωρίς να προσδιορίζουν τον τόπο. Όπως η ψηφιακή μνήμη «cache» αποθηκεύει δεδομένα ώστε να μπορούν να ανακληθούν ανά πάσα στιγμή, έτσι και το έργο λειτουργεί ως ένα πεδίο αποθήκευσης και ανάκλησης, όπου φαντασιακές ή πραγματικές αναμνήσεις αποτελούν έναυσμα για νέες ερμηνείες και αποκαλύψεις.
Το LET US STOP AND WEEP [Ας σταθούμε και ας θρηνήσουμε] είναι ένα συμμετοχικό, αφηγηματικό και πολυτροπικό έργο του Salameh, που διαμορφώνεται από το 2000 μέσα από εμπειρίες ξεριζωμού, μετανάστευσης και περιπλάνησης στη Μεσόγειο. Εικόνες, έγγραφα, αρχεία, κείμενα, οπτικοακουστικό υλικό και αντικείμενα, προσωπικά ή κληρονομημένα, συγκροτούν ένα ιδιότυπο αρχείο οικογενειακής και συλλογικής μνήμης. Εμπνευσμένο από τις περιπλανήσεις του προϊσλαμικού Άραβα ποιητή Imru’l Qais, το έργο προσεγγίζει αυτά τα υλικά ως «ερείπια» ενός αρχείου στο παρόν.
Ο τίτλος ΙΖΗΜΑΤΑ παραπέμπει στα υλικά που κατακάθονται στον βυθό, αλλά και σε όσα συσσωρεύονται στον χρόνο και στη μνήμη: βιώματα, εικόνες, ιστορίες και πολιτισμικά ίχνη. Ό,τι έχει βυθιστεί μπορεί να έχει πάψει να είναι ορατό, δεν έχει όμως εξαφανιστεί· παραμένει ως ίχνος, έτοιμο να ανασυρθεί. Η Μονή του Αγίου Φραγκίσκου, ένα μνημείο χτισμένο κατά την Ενετοκρατία με πολλαπλές ιστορικές διαστρωματώσεις και πρώην έδρα του Αρχαιολογικού Μουσείου Χανίων, λειτουργεί ως αναπόσπαστο μέρος της εγκατάστασης, προσθέτοντας τα δικά της υλικά και μνημονικά στρώματα.
Την έκθεση συνοδεύουν παράλληλες δράσεις: performance με οικογενειακές ιστορίες από τον Λεβάντε και τη Μεσόγειο με τίτλο ΑΣ ΣΤΑΘΟΥΜΕ ΚΙ ΑΣ ΘΡΗΝΗΣΟΥΜΕ, εκπαιδευτικές ξεναγήσεις, εργαστήρια για παιδιά και ενήλικες με τίτλο Ο,ΤΙ ΒΥΘΙΣΤΗΚΕ ΕΓΙΝΕ ΙΖΗΜΑ και προβολή των ταινιών Ιπποδάμεια, Maesmak και Claw Machine του Georges Salameh με τίτλο ΤΑ ΙΖΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΛΗΘΗΣ σε συνεργασία με το Chania Film Festival.
Τα ΙΖΗΜΑΤΑ είναι μια συνάντηση με υλικά, ιστορίες και εικόνες που έχουν αποσπαστεί από το αρχικό τους πλαίσιο και έχουν κατακαθίσει στον χρόνο. Μέσα από την επανεξέταση και τη συνύπαρξή τους, η έκθεση αναζητά τρόπους με τους οποίους το παρελθόν μπορεί να αναδυθεί ξανά — όχι ως σταθερή αφήγηση, αλλά ως πεδίο νέων συνδέσεων και αναγνώσεων.