BASIRAH
Έκθεση Εμμανουήλ Παπαδάκη
7-13/9/2026
Γιαλί Τζαμί

Ώρες επίσκεψης: 10.00 – 14.00 και 18.00 – 21.00

Η τεχνολογική επανάσταση της σύγχρονης ψηφιακής εποχής έχει αναδιαμορφώσει το

ανθρωπολογικό τοπίο, επιβάλλοντας έναν ρυθμό εννοιολογικών μεταλλάξεων, αναθεωρήσεων και συγκρούσεων. Ʃτο περιβάλλον του διαδικτύου, του οποίου η σύλληψη ενσάρκωνε τα όνειρα και ιδανικά του ουμανισμού, λέξεις και ορισμοί γεννιούνται και πεθαίνουν με ασύλληπτες ταχύτητες, πριν αφομοιωθούν ή αναλυθούν. Ωστόσο, προκύπτει το εξής οξύμωρο: την ίδια στιγμή που ένας πακτωλός πληροφοριών και θεωριών επεμβαίνει το μεταβαλλόμενο πολιτισμικό σώμα της ανθρωπότητας, προς υπεράσπιση των ιδανικών και αξιών του Διαφωτισμού, θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα καταπατούνται, άνθρωποι εκτοπίζονται και σύνορα εξαφανίζονται και επαναχαράσσονται, πριν στεγνώσει το μελάνι στους καινούριους χάρτες και συμφωνίες που καταρτίζονται για την προστασία τους.

Εύλογα τίθεται το ερώτημα αν, στη νέα ανθρωπόκαινο περίοδο, η ψηφιακή κοινωνία έχει αντικαταστήσει τη βιωμένη εμπειρία με την κατασκευασμένη εικόνα και αν υποφέρει από εσωτερική τύφλωση, αποτέλεσμα της οποίας είναι η ασυνέπεια λόγων, ιδεών και πράξεων, καθιστώντας επίκαιρη τη ρήση του Guy Debord: «Ό,τι φαινόταν άμεσα, έχει απομακρυνθεί πλέον σε μια αναπαράσταση».

Ʃε μια τέτοια οπτική δυστοπία, όπου τα όρια μεταξύ πραγματικού και χαλκευμένου γίνονται ολοένα πιο δυσδιάκριτα, τι θα μπορούσε να αποτελέσει μια ρεαλιστική πρόταση για το φιλτράρισμα, την επιλογή και την ερμηνεία των αισθητηριακών ερεθισμάτων της όρασης;

Απροσδόκητα, η απάντηση ίσως να μπορούσε να βρεθεί μέσα σε ένα υπερρεαλιστικό πλαίσιο: ένα νοητικό και φυσικό οικοδόμημα, ανεγερμένο από τα ιδανικά και την αναζήτηση για την αλήθεια και την υπέρτατη αγάπη, όπως κάποτε ήταν οι διδαχές των θρησκειών, πριν εκπέσουν.

Ʃε ένα τέτοιο οικοδόμημα, όπως το «Γιαλί Τζαμί», ένα λατρευτικό τέμενος, χτισμένο το δεύτερο μισό του 17ου αιώνα, στοχαζόμαστε στην αραβική λέξη Basīrah: την ικανότητα να βλέπεις με εσωτερική όραση, σε αντιδιαστολή με τη λέξη basar, που περιγράφει τη φυσική όραση. Η διαφοροποίηση αυτή δεν εξαντλείται στο ορατό, αλλά προϋποθέτει έναν βαθύτερο τρόπο αντίληψης, θυμίζοντας τον René Magritte, ο οποίος αμφισβήτησε τη βεβαιότητα της εικόνας, αποδεικνύοντας ότι η τέχνη δεν αναπαράγει απλώς αυτό που βλέπει το μάτι, αλλά αποκαλύπτει εκείνο που ο νους αντιλαμβάνεται πέρα από την οπτική επιφάνεια: μια βαθύτερη εσωτερική όραση που υπερβαίνει την απατηλή επιφάνεια του  κόσμου μας.

Κείμενο & επιμέλεια: Θεόφιλος Ʃγουρόπουλος